Strona główna

Wyszukiwarka

Licznik odwiedzin

Ilość odsłon 30526

Do pobrania

Kontynuujemy temat poszukiwania miejsc pochówku poległych żołnierzy walczących stron, przedstawiony w Komunikacie 06/07/2019. Być może wielu z Państwa to stwierdzenie zaskoczy, ale najłatwiej ustalić tożsamość żołnierzy wojsk sowieckich, gdyż można skorzystać online z dwóch olbrzymich baz danych, które łącznie oferują blisko 30 mln (tak, to nie pomyłka, słownie: blisko trzydzieści milionów) zdigitalizowanych, to jest zeskanowanych i opisanych, stron dokumentów z okresu II wojny światowej (więcej na ten temat w artykule „Metody ustalania tożsamości żołnierzy radzieckich i niemieckich poległych na Śląsku Cieszyńskim w 1945 roku”, w: „Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej (książka, strona internetowa, konferencja). Materiały pokonferencyjne”, Zebrzydowice, grudzień 2014. Przede wszystkim mowa o projekcie OBD „Memoriał” (wykazy poległych, zmarłych z ran, zaginionych i wziętych do niewoli) oraz „Pamjat’ Naroda” (różne dokumenty, także operacyjne, jednostek wszystkich szczebli dowodzenia). Ich ważnym uzupełnieniem jest „Podwig Naroda”, czyli kolejna, olbrzymia baza danych, zawierająca wnioski odznaczeniowe dla wielomilionowej rzeszy żołnierzy i żołnierek: marszałków, generałów, admirałów, oficerów, podoficerów i szeregowych (wg danych z 8 sierpnia 2012 r. oferowała dostęp do 12 670 837 wniosków; zawierają one nie tylko opis czynu bojowego, ale także inne cenne dane, na przykład podają narodowość odznaczonego, informacje o przebiegu służby wojskowej, wcześniejszych odznaczeniach czy odniesionych ranach, a w przypadku oficerów pełniących funkcje dowódcze także dane na temat wysiłku bojowego podległej im jednostki).

W przeciwieństwie do ginących i grzebanych (albo nie) w dużej liczbie żołnierzy wojsk lądowych (głównie „szarej” piechoty), straty lotnictwa (zarówno sprzętowe jak i osobowe) są łatwiejsze do zidentyfikowania, choć nie zawsze łatwe do odnalezienia. Pozostańmy zatem przy przywołanej w poprzednim komunikacie stracie samolotu sowieckiego typu Iljuszyn Ił-2 (dwóch poległych lotników), na granicy Rudnika i Kończyc Wielkich, do której doszło w pobliżu dzisiejszej ulicy Zielonej, kiedy w tym rejonie nadal stacjonowali żołnierze niemieccy. Jest to przykład katastrofy lotniczej pamiętanej do dzisiaj przez mieszkańców najbliższej okolicy i wskazanej podczas badań terenowych.

zielona 2019 0ca34   Pani  Helena Parchańska wskazuje wójtowi gminy Hażlach Grzegorzowi Sikorskiemu miejsce, w którym powinna znajdować się mogiła dwóch sowieckich lotników z zestrzelonego w 1945 roku samolotu o Fot. Grzegorz Kasztura 


Pan Stanisław Parchański, nieżyjący już mieszkaniec tamtejszej okolicy, w prowadzonych w późniejszym okresie życia notatkach zapisał dzień 5 marca 1945 r. jako datę rozbicia się samolotu (zob. poniżej).

         samolot 5 marca 1945 ff483             
Zapis rozbicia się samolotu dokonany po latach przez Stanisława Parchańskiego o Fot. Grzegorz Kasztura   
 


Tego rodzaju informacje bezpośrednich świadków stanowią bardzo ważne wsparcie w naszych poszukiwaniach, gdyż analizując dzień po dniu kolejne zapisy w „Dzienniku działań bojowych” (ros. Żurnał Bojewych Diejstwij) 8 Armii Lotniczej (ros. 8 WA), wspierającej nacierające w naszym terenie wojska lądowe 4 Frontu Ukraińskiego, niestety tylko w niektórych przypadkach można natrafić na lokalizację zestrzeleń maszyn wroga oraz miejsca upadków lub przymusowych lądowań własnych samolotów. Dodatkowe informacje zawierają dokumenty operacyjne niższych szczebli dowodzenia, np. 8 Korpusu Lotnictwa Szturmowego (8 SzAK) i 10 Korpusu Lotnictwa Myśliwskiego (10 IAK), podlegających im dywizji, czyli odpowiednio 224 (224 SzAD) i 227 (227 SzAD) Dywizji Lotnictwa Szturmowego oraz 10 (10 GIAD) i 15 (15 GIAD) Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego Gwardii oraz – jeśli są już dostępne za pośrednictwem „Pamjati Naroda” –  wchodzących w skład ww. związków taktycznych pułków lotnictwa szturmowego czy myśliwskiego.      

Wracając do wydarzeń z 5 marca 1945 r. Okazuje się, że w tym dniu w 8 WA doszło tylko do jednej utraty własnego samolotu. Było to zestrzelenie nad terenem wroga samolotu z 996 pułku lotnictwa szturmowego (996 SzAP), który do 8 marca 1945 r. operował z lotniska w Krakowie, następnie z lotniska w Gliwicach.  

Poniżej dane na temat tej straty podawane przez kolejne szczeble dowodzenia (armia lotnicza, korpus, dywizja, macierzysty pułk):             

ŻBD 8 WA z 5 marca 1945 r.:

„Straty – załogi w rejonie Zebrzydowice, Pruchna były ostrzeliwane przez małokalibrową artylerię przeciwlotniczą, w rezultacie ostrzału został trafiony 1 Ił-2 996 SzAP (996 pułk lotnictwa szturmowego), pilot Tieslienko, według raportu innych załóg będąc trafionym zawrócił i odleciał w kierunku południowym, gdzie obecnie się znajduje nie jest wiadomym”.

ŻBD 8 SzAK z 5 marca 1945 r.:

„Artyleria przeciwlotnicza przeciwnika prowadziła ostrzał z rejonów miejscowości:  Zebrzydowice, Pruchna, Kończyce Małe, Golasowice, Karwina, w wyniku czego 1 Ił-2 224 SzAD, mł. lejt. Kislienko (błędnie), strzelec pokładowy mł. sierż. (pol. kapral) Gołdyriew, został trafiony ogniem plot. w rejonie Kończyce Małe i z dymiącym silnikiem odszedł w kierunku południowym. Stan załogi i miejsce przebywania nie są znane”.

ŻBD 224 SzAD z 5 marca 1945 r.:

„Z zadania bojowego nie wrócił pilot 996 SzAP mł. lejtnant Tieslienko J. M. (poprawne inicjały to T. N. od Trofim Nikiforowicz), strzelec pokładowy st. kpr. (popr. kpr.) Gołdyriew S. I., samolot nr 8850113, trafiony ogniem małokalibrowej artylerii przeciwlotniczej w rejonie Kończyce Małe zadymił, zawróciwszy odszedł w kierunku południowym. Miejsce przebywania i stan załogi nie są znane”.

ŻBD 996 SzAP z 5 marca 1945 r.:

Z prowadzonych w formie tabelarycznej zapisów w ŻBD pułku wynika, że jednostka wysłała w tym dniu do akcji, na zadanie polegające na wykonaniu rozpoznania fotograficznego ruchu pojazdów nieprzyjaciela na drogach Pruchna – Frysztat – Karwina, 3 samoloty. Maszyny z numerami taktycznymi (ogonowymi) 30, 31 i 100 wystartowały o godz. 17.07 (stosowanego w Armii Czerwonej czasu moskiewskiego, wcześniejszego od czasu środkowoeuropejskiego o 2 godziny). Dwie z nich powróciły na lotnisko o godz. 18.35, samolot nr 100 z powrotem nie wylądował. W pułkowym dzienniku zapisano: „mł. lejt. Tieslienko i strzelec Gołdyriew nie wrócili z zadania”.

Dane zaginionych lotników dostępne w OBD „Memoriał”:   

Młodszy lejtnant Trofim Nikiforowicz Tieslenko (Трофим Никифорович Тесленко), młodszy lotnik, kandydat na członka Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików), urodzony w 1917 roku w obwodzie woroszyłowgradzkim (położony we wschodniej części Ukrainy Woroszyłowgrad od 1991 r. nosi nazwę Ługańsk - przyp. G. K.) w rejonie jewsugskim w siole Szyłynowka, do armii wcielony przez Rejonową Komisję Wojskową w mieście Sergo w obwodzie woroszyłowgradzkim w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Sowieckiej. Ostatnie miejce służby: 996 pułk lotnictwa szturmowego, 8 Korpus Lotnictwa Szturmowego, 8 Armia Lotnicza. Zaginął bez wieści w dniu 05.03.1945 r.

Najbliższy krewny: ojciec Nikifor Iwanowicz Tieslenko, miasto Sergo (lub miasto Kadijewka wg Informacji z rozkazu o wykreśleniu z wykazów), ulica Komuny Paryskiej 65, dowód osobisty GD-000001 nr 8642.

Starszy kapral Stiepan Iwanowicz Gołdyriew (Степан Иванович Голдырев), strzelec pokładowy, bezpartyjny, urodzony w 1925 roku w obwodzie mołotowskim w rejonie kimirowskim w wiosce Komorowa, do armii wcielony przez Kiszertską Rejonową Komisję Wojskową w obwodzie mołotowskim w rejonie kiszertskim (przeduralska część Rosji - przyp. G. K.). Ostatnie miejce służby: 8 Armia Lotnicza, 8 Korpus Lotnictwa Szturmowego. Zaginął bez wieści w dniu 05.03.1945 r.

Najbliższy krewny: matka Jewdokija Timofiejewna Gołdyriew, obwód mołotowski, rejon kimirowski, wioska Komorowa.

Teraz sprawdźmy w bazie „Podwig Naroda”, czy ww. zaginieni lotnicy, najprawdopodobniej polegli 5 marca 1945 r. w Kończycach Wielkich, otrzymali wcześniej odznaczenia wojskowe i czy znajdziemy tam na ich temat jakieś dodatkowe informacje.

Mł. lejt. Trofim Nikiforowicz Tieslenko na kilka dni przed śmiercią, 28 lutego 1945 r., za wykonanie 15 lotów bojowych został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru (zob. wniosek odznaczeniowy z 18 lutego 1945 r.). Było to jego pierwsze odznaczenie. Z wniosku dowiadujemy się, że był narodowości ukraińskiej, do wojska wstąpił w roku 1940, na froncie służył od 1 lipca 1944 r., nie był ranny ani kontuzjowany. W szeregi WKP(b) kandydował od 1944 r.  

Kpr. Stiepan Iwanowicz Gołdyriew został odznaczony Medalem „Za odwagę” (zob. wniosek odznaczeniowy z 25 sierpnia 1944 r.). Wniosek podaje, że do tego czasu wykonał 17 zakończonych sukcesem lotów bojowych jako strzelec pokładowy samolotu szturmowego Ił-2. Narodowości rosyjskiej, pochodził z kołchozu, wykształcenie ogólne – 4 klasy, wykształcenie wojskowe – Troicka Szkoła Strzelców Pokładowych w 1944 r.

Z informacji przekazanych przez przedstawicieli katowickiego oddziału IPN wynika, że zgodnie z obowiązującymi Polskę międzynarodowymi umowami wszyscy żołnierze polegli podczas walk frontowych powinni zostać ekshumowani i przeniesieni na cmentarze wojskowe. Żołnierze niemieccy do Siemianowic Śląskich, żołnierze byłego Związku Sowieckiego do Bielska-Białej lub Pszczyny.                              

         

            

 



Występujące na tej stronie pewne symbole nazistowskie i komunistyczne nie służą propagowaniu żadnej z totalitarnych ideologii. Zamieszczono je jedynie w celu prezentacji kontekstu historycznego dramatycznych wydarzeń końcowego okresu II wojny światowej.

Źródła ilustracji: archiwum autorów, Wikipedia, Internet.


"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie". Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" – mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona internetowa przygotowana przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Zebrzydowicach. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

 

*               *               *

 

Pierwotna strona internetowa, dostępna w latach 2013-2018 pod adresem www.front1945.cieszyn.pl, została zrealizowana w ramach operacji z zakresu małych projektów pn. "Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej(książka, strona internetowa, konferencja)" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.