Strona główna

Wyszukiwarka

Licznik odwiedzin

Ilość odsłon 30922

Do pobrania

8 Armia Lotnicza Wojenno-Wozdusznych Sił, która wspierała z powietrza wojska 4 Frontu Ukraińskiego, prowadzące natarcie w południowej Polsce, na Słowacji, Górnym Śląsku i Morawach (operacja zachodniokarpacka, następnie ostrawska), od stycznia 1945 roku do zakończenia działań wojennych w maju utraciła bezpowrotnie co najmniej 151 samolotów na wskutek zestrzelenia przez nieprzyjacielskie lotnictwo myśliwskie i artylerię przeciwlotniczą, a także katastrof i niepodlegających naprawie uszkodzeń odniesionych podczas przymusowych lądowań. W tej liczbie ponad 90 maszyn nie wróciło znad terenu wroga, co oczywiście skutkowało znacznymi stratami personelu latającego. Z analizy dokumentów operacyjnych różnych szczebli dowodzenia 8 AL wynika, że w 1945 roku największy odsetek strat bezpowrotnych w sprzęcie w stosunku do łącznej ilości utraconych maszyn poniosło lotnictwo szturmowe (58,28%), następnie myśliwskie (26,49%), bombowe (10,60%, w tym eskadra nocnych bombowców 87 pułku lotnictwa transportowego Gwardii), zaś w najmniejszym stopniu lotnictwo rozpoznawcze (4,63%, w tym samoloty myśliwskie oraz Iły-2 z 100 pułku lotnictwa rozpoznania artyleryjskiego).

Na terenie Śląska Cieszyńskiego do zestrzeleń Szturmowików dochodziło w czasie największego nasilenia walk frontowych, czyli w lutym i marcu 1945 roku.  Oto losy kilku zestrzelonych wówczas załóg.

Lejtnant Wasilij Wasiliewicz Myłtasow i kapral Walentin Matwiejewicz Siergiejew

Poniżej fragment artykułu o Majorze Erichu Leie, który 14 lutego 1945 r. zestrzelił nad Śląskiem Cieszyńskim swój pierwszy sowiecki samolot w szeregach pułku JG 77, jako jego nowym dowódca (G. Kasztura, Śmierć w Drogomyślu, „Kalendarz Cieszyński 2015”, Cieszyn 2014, s. 77-79).            

Pierwsze zwycięstwo jako dowódca pułku znaczącego swoje myśliwce godłem karcianego „Czerwonego Serca” Erich Leie odniósł 14 lutego 1945 r. Nad Kończycami Małymi zestrzelił wówczas szturmowego Iła-2 z 637 pułku 227 Dywizji 8 Korpusu Lotnictwa Szturmowego. W tym dniu panowały wyjątkowo złe warunki atmosferyczne, pułap chmur wynosił zaledwie 200-300 m, widoczność tylko 1,5-2 km. Mimo to lot rozpoznawczy, wykonany przez lejtnanta Aleksandra Siemionowicza Jermakowa (zginął podczas lotu bojowego 17 kwietnia 1945 r.), z 525 pułku lotnictwa szturmowego, dostarczył informacji, że na rozjeździe kolejowym w Kończycach Małych przeciwnik rozładowuje z transportu broń pancerną, samochody oraz inne uzbrojenie. Z zadaniem zniszczenia tego ważnego celu z lotniska polowego w Balicach pod Krakowem w drugiej połowie dnia wystartowało 5 samolotów Ił-2 Szturmowik z 637 pułku. Grupę prowadził lejt. Gieorgij Gieorgijewicz Jewtigin. Z powodu fatalnej pogody samoloty szturmowe poleciały na zadanie bez eskorty myśliwskiej. Niemcy doskonale zdawali sobie sprawę, jakie znaczenie dla ich obrony ma rozładunek posiłków, dlatego obszar był patrolowany przez samoloty myśliwskie z JG 77. W tych dniach ważyły się bowiem losy trzeszczącej w szwach niemieckiej obrony. Ze Słowacji przerzucono pośpiesznie na Śląsk Cieszyński batalion dział szturmowych i batalion saperów ze składu 18 Ochotniczej Dywizji Grenadierów Pancernych „Horst Wessel” Waffen-SS. Esesmani wypełnili lukę na południowy zachód od Strumienia, która powstała pomiędzy wyczerpanymi walkami oddziałami 75 i 359 Dywizji Piechoty oraz 544 Dywizji Grenadierów Ludowych i 78 Ludowej Dywizji Szturmowej. Na odcinku między Pielgrzymowicami a Pruchną zatrzymali dalsze postępy sowieckiego natarcia.                

Z powodu braku eskorty myśliwskiej lejt. Jewtigin podjął decyzję o przeprowadzeniu tylko jednego zejścia nad cel. Kiedy Iły kończyły nalot, zostały wykryte przez wroga. Na zamykającą formację parę na wysokości 400-500 m runęły 4 Messerschmitty. W wyniku pierwszego ataku samolot Myłtasowa zapalił się i runął na ziemię. Załoga zginęła. Samolot spłonął. Samolot lejt. Dieriewianko został mocno uszkodzony, pilot i strzelec byli ranni - podaje Dziennik działań bojowych 227 Dywizji Lotnictwa Szturmowego. W tym dniu tylko E. Leie zgłosił zestrzelenie samolotu wroga, właśnie szturmowego Iła, w rejonie pomiędzy Frysztatem a Bielskiem. Ofiarami sukcesu dowódcy JG 77 stali się: lejt. Wasilij Wasiliewicz Myłtasow oraz strzelec pokładowy mł. sierż. Walentin Matwiejewicz Siergiejew.

Niestety, nie był to koniec tragicznych wydarzeń tego feralnego dla Rosjan dnia. Pozostała czwórka Iłów skierowała się w drogę powrotną. Ponieważ lądowanie na lotnisku Balice uniemożliwiał niski pułap chmur, załogi dwóch Szturmowików ostatecznie przyziemiły na lotnisku Kraków-Rakowice. Jak ustalił dr Piotr Sadowski z Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w Nowym Targu, dwa pozostałe samoloty wykonały wymuszone nagłym szkwałem przymusowe lądowania, które zakończyły się rozbiciem obu maszyn. Samolot pilotowany przez lejt. Jewtigina, ze strzelcem pokładowym sierżantem Czilikinem, uderzył w budynek mieszkalny w miejscowości Olszowice (16 km na południe od Krakowa). Na miejscu zginął pilot oraz jedna osoba cywilna (14-letnia dziewczyna); strzelec Iła został lekko ranny. Szturmowik lejt. Dieriewianko rozbił się w miejscowości Wrząsowice (11 km na południe od Krakowa). Ranny już wcześniej w wyniku ataku myśliwca strzelec pokładowy, młodszy sierżant Władimir Gawriłowicz Kobylin, zmarł w szpitalu następnego dnia.

W wyniku tej ryzykownej akcji 637 pułk stracił aż trzy spośród pięciu wysłanych nad Kończyce Małe samolotów. Zginęło czterech sowieckich lotników oraz młoda Polka. Straty zadane Niemcom podczas nalotu nie są znane.

Dane poległych lotników dostępne w OBD „Memoriał”:   

Lejtnant Wasilij Wasiliewicz Myłtasow (Василий Васильевич Мылтасов), dowód osobisty GD-000001 nr 148725, lotnik, członek Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików), urodzony w 1921 roku w obwodzie kurgańskim w rejonie olchowskim w wiosce Paratkul (zauralska część Rosji – przyp. G.K.), do armii wcielony w 1940 r. przez Siemiozierską Rejonową Komisję Wojskową w obwodzie kurgańskim. Ostatnie miejsce służby: 637 pułk lotnictwa szturmowego, 227 Dywizja Lotnictwa Szturmowego. Zginął 14.02.1945 r. (wg meldunku o stratach bezpowrotnych 227 DLSz zestrzelony nad celem przez artylerię przeciwlotniczą).        

Najbliższy krewny: siostra Anastasija Wasiliewna Szubalina, obwód kurgański, rejon olchowski, wioska Bieliakowka.      

Kapral (ros. mładszij sierżant) Walentin Matwiejewicz Siergiejew (Валентин Матвеевич Сергеев), strzelec pokładowy, bezpartyjny, urodzony w 1914 roku w obwodzie omskim w rejonie mankowskim w siole Bieriezowka (zauralska część Rosji – przyp. G.K.), do armii wcielony w 1938 r. przez Bieriezowską Rejonową Komisję Wojskową w obwodzie omskim w rejonie bieriezowskim. Ostatnie miejsce służby: 637 pułk lotnictwa szturmowego, 227 Dywizja Lotnictwa Szturmowego. Zginął 14.02.1945 r. (wg meldunku o stratach bezpowrotnych 227 DLSz zestrzelony nad celem przez artylerię przeciwlotniczą).        

Najbliższy krewny: żona Walentina Matwiejewna Katajewa, obwód omski, rejon mankowski, sioło Bieriezowka, Jurta N. Sosma.  

W bazie danych o odznaczeniach „Podwig Naroda” nazwisko pilota Wasilija Wasiliewicza Myłtasowa niestety nie występuje. Strzelec pokładowy 637 pułku lotnictwa szturmowego Walentin Matwiejewicz Siergiejew otrzymał dwa odznaczenia: Medal „Za odwagę” (zob. rozkaz 637 Tarnopolskiego Pułku Lotnictwa Szturmowego z 21 lipca 1944 r.) oraz Order Czerwonej Gwiazdy (zob. wniosek odznaczeniowy dowódcy 637 Tarnopolskiego Odznaczonego Orderem Bohdana Chmielnickiego III Klasy Pułku Lotnictwa Szturmowego).  Pierwotnie, zgodnie ze wspomnianym wnioskiem, planowano odznaczyć Siergiejewa Orderem Wojny Ojczyźnianej II Klasy”, ostatecznie jednak 22 grudnia 1944 r. przyznano mu Order Czerwonej Gwiazdy. Z wniosku wiadomo, że przed wstąpieniem do armii pracował jako robotnik, był narodowości rosyjskiej, w Armii Czerwonej od 1938 r., w walkach frontowych brał udział od 11 marca 1944 r.                                            

Podczas badań terenowych prowadzonych w Kończycach Małych w roku 2009 udało się ustalić, że samolot typu Ił-2 rozbił się w rejonie dzisiejszej ulicy Zagrodowej. Interesujące, że relacje dwóch miejscowych świadków mówiły o zestrzeleniu tego właśnie samolotu przez ostrzał z ziemi, bez udziału myśliwców. Od jednego z mieszkańców udało się wówczas odkupić fragmenty silnika Mikulin AM-38.  Z kolei w roku 2011 właściciel pewnej posesji w Kończycach Małych przekazał statecznik poziomy Szturmowika, który został po wojnie zabrany z miejsca katastrofy. Artefakty te są obecnie eksponowane w Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie.

Niestety miejsca pochówku załogi Iła-2 nie udało się ustalić. Według jednej z relacji ciała lotników podczas upadku maszyny zostały wyrzucone z kabiny i przez dłuższy czas leżały niepogrzebane w pobliżu miejsca katastrofy. Miało to być celowe działanie ze strony stacjonujących w tej okolicy niemieckich żołnierzy.                                         

                                      

                        

        

                     



Występujące na tej stronie pewne symbole nazistowskie i komunistyczne nie służą propagowaniu żadnej z totalitarnych ideologii. Zamieszczono je jedynie w celu prezentacji kontekstu historycznego dramatycznych wydarzeń końcowego okresu II wojny światowej.

Źródła ilustracji: archiwum autorów, Wikipedia, Internet.


"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie". Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" – mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona internetowa przygotowana przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Zebrzydowicach. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

 

*               *               *

 

Pierwotna strona internetowa, dostępna w latach 2013-2018 pod adresem www.front1945.cieszyn.pl, została zrealizowana w ramach operacji z zakresu małych projektów pn. "Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej(książka, strona internetowa, konferencja)" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.