Strona główna

Wyszukiwarka

Licznik odwiedzin

Ilość odsłon 36049

Do pobrania

Realizowany od 2014 roku „Niemiecko-Rosyjski Projekt Digitalizacji Niemieckich Dokumentów w Archiwach Federacji Rosyjskiej” to kolejny interesujący i wartościowy historyczny projekt z tego kraju, ułatwiający dostęp do różnych dokumentów źródłowych, w głównej mierze z czasów II wojny światowej. Wśród ponad 2,5 mln obecnie dostępnych zdigitalizowanych stron zdobytych przez Sowietów niemieckich dokumentów znajduje się coś wyjątkowo rzadkiego a zarazem związanego bezpośrednio z walkami na Śląsku Cieszyńskim zimą 1945 roku: album fotograficzny wykonany przez żołnierzy kompanii pojazdów pancernych Jagdpanzer 38(t) „Hetzer” 178 batalionu niszczycieli czołgów 78 Ludowej Dywizji Szturmowej – (Jagdpanzer) Sturm-Panzerjäger-Abteilung 178 78. Volks-Sturm-Division. Album powstał jako prezent od żołnierzy ww. kompanii dla Maj. von Schuha, oficera operacyjnego (Ia) sztabu 78. VGD z okazji jego 30 urodzin. Część zdjęć, która została wykonana w pierwszych kilkunastu dniach lutego 1945 roku, powstała niewątpliwie na terenie Śląska Cieszyńskiego. Album zawiera aż 133 unikalne fotografie z ostatnich miesięcy II wojny światowej; łatwo jednak zauważyć i policzyć, że pierwotnie było ich w środku o 29 więcej, czyli 162. Niestety, widocznie komuś były bardziej potrzebne niż sowieckim archiwistom i nam, pasjonatom historii...                                 

Wszystkie poniższe zdjęcia pochodzą ze zbiorów Centralnego Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej w Podolsku: fond 500, opis 12477, dieło 542, Akte 542. Unterlagen der Sturm-Panzerjägerabteilung 178 der 78. Sturmdivision: Fotoalbum der 2. Jagdpanzerkompanie der Sturm-Panzerjägerabteilung 178 für den Ia der Division, Major von Schuh.

                                           

 

178 2 d1af4
Zima na przełomie stycznia i lutego 1945 r. była na Śląsku Cieszyńskim śnieżna i mroźna

  

Istnieją dwie przesłanki, wynikające ze znanych informacji na temat 78. VGD, które dają pewność, że zdjęcia wykonano zimą roku 1945, kiedy dywizja ta prowadziła zacięte walki obronne na terenie Śląska Cieszyńskiego (od 28 stycznia do 11 lutego). Następnie zajmowała pozycje w Beskidzie Żywieckim na ocinku od Żywca do Rajczy ze sztabem w Milówce (od 13 lutego do 13 marca), po czym została przerzucona na zachód od Wodzisławia Śląskiego (od 22 marca do 22 kwietnia 1945 r):

1. Maj. von Schuh obowiązki oficera operacyjnego dywizji pełnił dopiero od grudnia 1944 r.,

2. „Hetzery” 178 batalionu niszczycieli czołgów do 78 Ludowej Dywizji Szturmowej trafiły dopiero z początkiem lutego 1945 r., kiedy dywizja zajmowała pozycje na Śląsku Cieszyńskim pomiędzy Czechowicami a Landkiem i Chybiem.           

 

                      Poniżej wybrane zdjęcia z albumu (Jagdpanzer) Sturm-Panzerjäger-Abteilung 178:

 

178 1 127f6

W transporcie koleją w drodze na front (widoczny na drugiej fotografii kontur przypomina kształtem dach dworca kolejowego w Cieszynie Zachodnim)    

178 2 5dea2

 

178 3 ffc68 

Zaśnieżony krajobraz. Zimowa aura utrzymywała się na Śląsku Cieszyńskim do pierwszych dni lutego 1945 r. Na drugiej fotografii pomiędzy "Hetzerami" pojazd ewakuacyjny Bergepanzer 38(t)

178 4 9bfb6   

  

 178 5 33ea1

Charakterystyczny dla nizinnej części Śląska Cieszyńskiego wiejski krajobraz: murowane, często podpiwniczone domy (idealne do wykorzystania w charakterze umocnionych punktów oporu) oraz częściowo murowane stodoły

178 6 f0098       

 

178 7 da8c1

Dla porównania: "Hetzer" w kamuflażu zimowym i standardowym. Zwracają uwagę ustawione przy drodze płotki przeciwśnieżne. Sądzę, że wkrótce czerwonoarmiści 38 Armii 4 Frontu Ukraińskiego ochoczo palili nimi w piecach i ogniskach...

178 8 9cf5e

 

  178 9 fd2c2

"Jesteśmy na wczasach, w tych góralskich lasach", czyli 78 Ludowa Dywizja Szturmowa na wypoczynku w Beskidzie Żywieckim. Proszę zwrócić uwagę, że przez lekko uchylone drzwi drewnianego wychodka ktoś (miejscowy partyzant, albo nawet sowiecki skoczek-dywersant) podsłuchuje, co takiego ważnego niemiecki dowódca ma do powiedzenia swoim żołnierzom 

178 10 0fab6                        

 

178 11 21faa

To nie są, jak sądzę, "Abrahamowe urodziny" dowódcy, lecz świętowanie zniszczenia przez kompanię "Hetzerów" 50 pojazdów pancernych wroga

178 12 fc6ef           

 

178 13 8bcbb

Dwa sposoby maskowania "Hetzera": kamuflaż "wiejski" i kamuflaż "miejski" 

178 14 fa9b0

   

178 15 93f01

Urlop w Beskidach zbliża się do końca. Jeszcze tylko zakopać w drodze kilka niespodzianek dla wroga, podpalić kilka domów, żeby górale nie strzelali w plecy na pożegnanie, i można jechać do prawdziwej roboty na Górnym Śląsku

178 16 c5e1f            

 

 178 17 2ff6d

Zanim to jednak nastąpi, można po drodze rozkoszować się pierwszym wiosennym słońcem i pięknymi krajobrazami

178 18 23101       

 

A teraz mały konkurs turystyczno-krajoznawczy (lecz bez nagród): co niemieccy żołnierze sfotografowali na Śląsku Cieszyńskim i w Beskidzie Żywieckim w 1945 roku? 

    Na niektóre pytania próbowałem nawet częściowo odpowiedzieć.    

 Częściowo próbuję odpowiedź na zadane pytania.     

178 19 29db0     

Pytanie nr 1. Co to za stacja, na której zatrzymał się eszelon z kompanią "Hetzerów"? Stawiam hipotezę, że Cieszyn Zachodni, zwany obecnie Czeskim Cieszynem.

 

178 20 43cc2

Pytanie nr 2. Co to za infrastruktura: cukrownia w Chybiu i stadnina koni w Drogomyślu?   

 178 21 23bc4

 

178 22 b0d73

Pytanie nr 3. A te zdewastowane baraki z parkującym obok Sd.Kfz. 251: szatnie LKS "Błyskawica" Drogomyśl po niezapowiedzianej wizycie kibiców gości?     

 

178 3 ffc68

Pytanie nr 4. Co to za drogi? Zakładam, że eszelon jadący z głębi Czech (bo "Hetzery" produkowano w Pradze) dotarł do Zachodniego Cieszyna, a następnie udał się do Zebrzydowic, gdzie transport rozładowano. Następnie rzutem kołowym kompania przejechała przez Kończyce Małe na Pruchną (na zdjęciu?) do skrzyżowania z drogą Cieszyn - Strumień - Katowice i dalej na Drogomyśl i Chybie. Na dolnym zdjęciu to - sadząc po płaskim krajobrazie - chyba droga gdzieś w Żabim Kraju?

178 8 9cf5e

                             

178 23 aa047

Pytanie nr 5. Co to za kościoły: być może św. Marcina w Ochabach i św. Barbary w Strumieniu? Tylko gdzie się podziała wieża strumieńskiego ratusza?

178 24 9d81a

 

178 25 84f45

Pytanie nr 6. Wygląda, że to załatwiony przez "Hetzera" sowiecki T-34/85. Zatem luty 1945, ale gdzie dokładnie?             

     

178 26 69df5

Pytanie nr 7. Chyba jakaś szkoła w górskiej miejscowości. Co te szkopy obok obsługują, haubicę czy kuchnię polową?

 

178 27 82d23

Pytanie nr 8. Znawcy Beskidu Żywieckiego na start! Co to za góry widzimy na załączonych obrazkach? 

178 15 93f01     

                        

178 28 6d521

Pytanie nr 9. Fajny garaż, w sam raz na "Hetzera". Tylko, co to u licha jest: piwnice żywieckiego browaru (nic mądrzejszego nie przychodzi mi do głowy)?

Pierwsze skojarzenie okazało się trafne. Rzeczywiście zaparkowali na terenie browaru w Żywcu, poczym pewnie poszli na piwo (podziękowania za potwierdzenie dla p. Mirosława).                

 

178 29 851a4

Pytanie nr 10. Kolumna transportowa Panzerjägrów parkuje w jakimś górskim miasteczku, ale w którym (ten nowoczesny, biały budynek, pewnie stoi tam po dziś dzień)?   

Pewnie, że stoi. To budynek Ochotniczej Straży Pożarnej w Skoczowie (podziękowania dla p. Mirosława za bezbłędną identyfikację fotografii).           

   



Występujące na tej stronie pewne symbole nazistowskie i komunistyczne nie służą propagowaniu żadnej z totalitarnych ideologii. Zamieszczono je jedynie w celu prezentacji kontekstu historycznego dramatycznych wydarzeń końcowego okresu II wojny światowej.

Źródła ilustracji: archiwum autorów, Wikipedia, Internet.


"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie". Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" – mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona internetowa przygotowana przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Zebrzydowicach. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

 

*               *               *

 

Pierwotna strona internetowa, dostępna w latach 2013-2018 pod adresem www.front1945.cieszyn.pl, została zrealizowana w ramach operacji z zakresu małych projektów pn. "Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej(książka, strona internetowa, konferencja)" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.